Wijzigingsdatum 03-09-2026 | 10:53

In de ruimtelijke toedeling van emissies voor dataset 1990-2024 zijn er ten opzichte van de vorige reeks (1990-2023) een aantal actualisaties doorgevoerd. 

Afvalverwerking

  • Stortplaatsen (weglekkend stortgas): Voor emissies door weglekkend stortgas (vooral methaan) is er een nieuwe ruimtelijke verdeling. Voor de huidige, bekende stortplaatslocaties (actief of afgedekt) wordt nu uitgegaan van de methaanemissies zoals die door de beheerders zelf worden opgegeven. Eerder was dit een benadering op basis van de totale hoeveelheid stortgas per locatie, afkomstig uit de jaarlijkse rapportage Afvalverwerking in Nederland. Naast de emissies uit de nu bekende locaties zijn er ook emissies uit oude stortplaatsen, die modelmatig worden berekend. Voor deze emissies wordt een verdeelsleutel gebruikt die is gebaseerd op de bevolkingsdichtheid in het buitengebied. 
  • Stortplaatsen (afgefakkeld en benut stortgas): De verdeling voor emissies via benut stortgas en afgefakkeld stortgas is nog wel gebaseerd op de gegevens uit de rapportage Afvalverwerking in Nederland. Deze zijn geactualiseerd met de cijfers voor 2023. Dit was bij het verzamelen en verwerken van de basisgegevens de meest recent beschikbare rapportage. 
  • Stortplaatsen (organisch en mineraal afval): Bij de ruimtelijke verdeling van emissies via  verwerking van organisch afval wordt nu onderscheid gemaakt tussen vergisten van GFT, composteren van GFT en vergisten van overig organisch afval. Tenslotte is er nog een specifieke ruimtelijke verdeling voor de emissies door verwerking van mineraal afval. Al deze verdelingen zijn gebaseerd op cijfers uit de rapportage Afvalverwerking in Nederland en geactualiseerd met cijfers voor 2023. 

Energiesector

  • Olie en gaswinning: Emissies door olie- en gaswinning worden verdeeld op basis van de gewonnen hoeveelheden per locatie. Deze informatie is geactualiseerd met gegevens voor 2024 uit het Nederlands Olie- en Gasportaal, wat wordt beheerd door (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek).

Landbouw

  • Aanwending en beweiding: Het jaar 2024 is toegevoegd. Naast de verdeling voor ammoniak (NH3) is er een aparte verdeling voor stikstofoxiden (N2O en NOx). Bij aanwending is toepassing van organische producten onderscheiden als aparte categorie naast het gebruik van dierlijke mest en kunstmest. Alle verdelingen zijn gebaseerd op het door Wageningen Environmental Research (WenR) ontwikkelde model Initiator. Hierin zijn de meest recente gegevens over de productie en toepassing van de diverse mestsoorten verwerkt. Uitgangspunt hierbij is de verdeling van de mest op bedrijfsniveau. Daarbij wordt rekening gehouden met de mestproductie, de mestafzet (ook buiten de Nederlandse landbouw) en de mestgebruiksruimte, gegeven de geldende wettelijke gebruiksnormen voor fosfor en stikstof.
  • Aardgasverbruik: De ruimtelijke verdeling van de emissieoorzaak aardgasverbruik landbouw (niet-WKK) is verbeterd op basis van (Centraal Bureau voor de Statistiek) informatie. Emissies zijn afkomstig uit de glastuinbouw en de veehouderij (verwarming van kassen en stallen). Uit de CBS informatie bleek dat het aandeel van de glastuinbouw groter was dan in de verdeling die tot nu toe werd gebruikt. De verhouding tussen het aandeel glastuinbouw en veehouderij is daarom aangepast. Het resultaat hiervan is dat er meer emissie wordt toebedeeld aan gebieden met glastuinbouw. De oppervlakte daarvan is afkomstig uit het Landelijk Grondgebruiksbestand Nederland (LGN), versie 2021. 
  • Nutriënten: Het Landelijk Waterkwaliteitsmodel (LWKM), ontwikkeld door Deltares en (Wageningen Environmental Research), levert de ruimtelijke verdeling van uit- en afspoeling naar oppervlaktewater. Daarbij gaat het om stikstof- en fosfor vanuit zowel landbouw- als natuurbodems. In een reeks vanaf 1990 is de verdeling voor 2024 toegevoegd. Bij het berekenen van de verdelingen wordt rekening gehouden met veranderend landgebruik in de loop van de tijd. Landbouw en natuurbodems vormen aparte categorieën.
  • Stal en opslag: De verdelingen van emissies uit stallen, door opslag van dierlijke mest en opslag van kuilvoer zijn vernieuwd voor 2024 op basis van gegevens uit het bestand Geografische Informatie Agrarische Bedrijven (GIAB). Het (Geografische Informatie Agrarische Bedrijven)  wordt samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)  in samenwerking met WenR. Het bestand bevat de locatie van alle agrarische bedrijven in Nederland, met onderscheid naar hoofd- en nevenvestiging. De locatiegegevens zijn in overeenstemming met de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Bij  de actualisatie gaat het om veranderingen in zowel locatie, staltype als het aantal dieren. 
  • Vergisting en mestbewerking:  Ook de verdelingen voor emissies via mestbewerking en -vergisting zijn vernieuwd. Voor mestbewerking is deze gebaseerd op de hoeveelheid geproduceerde mest per bedrijf. Dit geldt voor alle bedrijven die in de landbouwtelling 2024 de vraag over mestbe- en verwerkingstechnieken hebben ingevuld. De locaties van de vergisters zijn afkomstig uit opgaven van (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Vooralsnog hebben al deze locaties een gelijk aandeel in de emissie. Dat komt door het ontbreken van voldoende informatie over de geproduceerde hoeveelheid energie of de omgezette hoeveelheid mest per vergister.

Industrie

  • Arbeidsplaatsen: De verdeling van emissies door niet (elektronisch Milieujaarverslag) plichtige bedrijven is gebaseerd op het aantal arbeidsplaatsen per bedrijfslocatie. Gegevens over het aantal arbeidsplaatsen zijn afkomstig uit het Handelsregister van de KvK, de bedrijfslocaties uit de BAG. Bij de actualisatie met gegevens voor 2024  is de verdeling zodanig  aangepast dat alleen productielocaties worden meegenomen en kantoren worden uitgesloten. Bij de verdeling wordt onderscheid gemaakt in arbeidsplaatsen binnen de sectoren aardolieverwerking en -raffinage, basismetaal, bouwmaterialen, chemie overig, metaalbewerking, voedings- en genotmiddelen en overige industrie (niet chemie).

Verkeer en vervoer

  • Mobiele werktuigen: Voor de mobiele werktuigen is er nu een aparte verdeling voor de categorie die vooral in de bosbouw wordt ingezet. De emissies worden verdeeld over de oppervlakte bos volgens LGN21.
  • Zeescheepvaart en visserij: De verdeling van emissies door zeescheepvaart en visserij is vernieuwd voor 2024. Deze op (Automatic Identification System) data, emissiefactoren en scheepstype gebaseerde verdeling geldt voor het Nederlands Continentaal Plat (inclusief 12-mijlszone) en de Nederlandse havens. Data voor de verdeling van emissies door  zeescheepvaart- en visserij worden geleverd door het Marine Research Institute (MARIN), (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek), Havenbedrijf Rotterdam en Wageningen Social and Economic Research (WseR). 

Overige verdelingen

  • Corrosie metalen: Het gaat hier om emissies naar oppervlaktewater door corrosie van zink, lood en staal toegepast in de utiliteitsbouw en straatmeubilair. Dit gaat dan bijvoorbeeld om dakgoten, loodslabben en waterleidingen. Tot nu toe werd hiervoor bevolkingsdichtheid als verdeelsleutel gebruikt. Voor de utiliteitsbouw is deze  nu vervangen door het aandeel  bedrijfsterrein per 500x500 meter, voor het straatmeubilair door het oppervlak stedelijk gebied zoals gedefinieerd in LGN21.
  • Riolen, overstorten en IBA’s (Individuele Behandelingsinstallaties voor Afvalwater): De verdeling voor emissies naar riool, via overstorten en IBA’s  is geactualiseerd met de neerslaggegevens over 2024 van het (Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut). De emissie naar riool is de hoeveelheid verontreiniging die door een bron (zoals een bedrijf of een huishouden) in het rioolstelsel terecht komt.
  • Stikstofdepositie op oppervlaktewater: Deze verdeling  is aangevuld met de verdeling voor 2024, afkomstig uit de (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) berekeningen met het OPS (Operationele Prioritaire Stoffen) model.
  • Uitloging hout: Dit gaat om emissies naar oppervlaktewater uit gewolmaniseerd bouw- en tuinhout. Deze behandeling is niet meer toegestaan maar uit bestaande elementen komen nog emissies vrij. De tot nu toe gebruikte verdeelsleutel bevolkingsdichtheid is vervangen door woningdichtheid (exclusief appartementen).
  • Vreugdevuren: In 2024 waren er op diverse locaties in Nederland weer vreugdevuren. In samenwerking met (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek) zijn de gegevens over locaties en emissieverdeling vernieuwd.
  • Ziekenhuizen: Dit betreft het gebruik van narcosemiddelen. Locaties van ziekenhuizen zijn geactualiseerd, waarbij ook onderscheid is gemaakt in academische en niet-academische ziekenhuizen.